ΒΡΑΒΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ 2025

Συνοψη

Ο φορέας αρχιτεκτονικής DOMa παρουσιάζει για δέκατη έκτη συνεχή χρονιά τα ‘Βραβεία Ελληνικής Αρχιτεκτονικής’, τα ετήσια βραβεία αρχιτεκτονικής που θεσπίσθηκαν το 2009 ως ‘Βραβεία Δομές’. Στόχος του θεσμού αυτού είναι σταθερά η καταγραφή, η ενθάρρυνση και η ανάδειξη του έργου των Ελλήνων αρχιτεκτόνων στην Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς και της σύγχρονης αρχιτεκτονικής δημιουργίας στην Ελλάδα από αρχιτέκτονες οποιασδήποτε προέλευσης.

Η οργάνωση των βραβείων ακολουθεί παγίως τη διεθνή δεοντολογία αξιοκρατικών βραβεύσεων που, κατά την εκτίμηση ενήμερων κριτών, εδράζονται σε πραγματικά επιτεύγματα και αξιόλογες συμβολές στο συγκεκριμένο δημιουργικό πεδίο. Αφίσταται οποιασδήποτε συμβολής σε τυχόν επιφανειακή αναγνώριση, κατασκευή εικόνας και/ή ‘γκρίζα’ επαγγελματική προώθηση, χαρακτηριστικό των όλο και πολυπληθέστερων ανά τον κόσμο, αλλά και στην Ελλάδα, ‘βραβείων ματαιοδοξίας’.

Προβλέπονται τριών ειδών διακρίσεις, εκ των οποίων οι δύο ακολουθούν τα δεδομένα των προηγούμενων δεκαπέντε οργανώσεων:
- ένα Βραβείο και δυο Έπαινοι για καθεμιά από τέσσερις κατηγορίες αρχιτεκτονικού έργου -πραγματοποιημένο έργο, νέα αρχιτεκτονική σε υφιστάμενο κτήριο, πρώτο έργο νέου αρχιτέκτονα και μελέτη, που απονέμονται με βάση τις αποφάσεις της εκάστοτε Κριτικής Επιτροπής, και
- τα Βραβεία Συναδέλφων, τα οποία αναγνωρίζουν το καλύτερο πραγματοποιημένο έργο ενιαία, ανεξάρτητα από τις τρεις προαναφερθείσες κατηγορίες βραβείων για υλοποιημένα έργα, και, επίσης, την καλύτερη μελέτη.
Φέτος, χάρη στη συνεργασία του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Κύπρου, εισήχθη μια τρίτη κατηγορία διακρίσεων, που αφορά αποκλειστικά έργα πραγματοποιημένα στην Κύπρο, από αρχιτέκτονες οποιασδήποτε προέλευσης. Ανάλογα διευρύνεται και ο γεωγραφικός εντοπισμός του στόχου των βραβείων.
Διευκρινίζεται ότι τα Βραβεία Συναδέλφων απονέμονται ενιαία για την Ελλάδα και την Κύπρο.

Μέλη της Κριτικής Επιτροπής για τα ‘Βραβεία Ελληνικής Αρχιτεκτονικής 2025’ ήταν οι κ.κ.
- Bernhard Marte, αρχιτέκτων, συνιδρυτής του γραφείου Marte.Marte Architekten, Feldkirch – Αυστρία, και Stefan Marte, αρχιτέκτων, συνιδρυτής του γραφείου Marte.Marte Architekten, και πρόεδρος του Vorarlberger Architektur Institut (VAI)
- Hilary Sample, αρχιτέκτων, συνιδρύτρια, MOS, Nέα Υόρκη – ΗΠΑ,  και αναπληρώτρια καθηγήτρια της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Princeton, και Michael Meredith, αρχιτέκτων, συνιδρυτής του γραφείου MOS και αναπληρωτής καθηγητής της Μεταπυχιακής Σχολής Σχεδιασμού του πανεπιστημίου Harvard
- José Selgas, αρχιτέκτων, συνιδρυτής του γραφείου SelgasCano, Μαδρίτη - Iσπανία, και Lucía Cano Pintos, αρχιτέκτων, συνιδρύτρια του γραφείου SelgasCano.

Κριτές στα Βραβεία Συναδέλφων είναι οι συμμετέχοντες ως υποψήφιοι στα ‘Βραβεία Ελληνικής Αρχιτεκτονικής’.

Στα ‘Βραβεία Ελληνικής Αρχιτεκτονικής 2025’ υπεβλήθησαν συνολικά διακόσιες ογδόντα οκτώ συμμετοχές, κατά 27% περισσότερες από το περυσινό υψηλό των διακοσίων είκοσι επτά συμμετοχών. Από αυτές οι είκοσι τρεις αφορούν Κυπριακά έργα.

Η παρούσα δημοσίευση περιλαμβάνει σαράντα δύο από αυτά, που  προκρίθηκαν από την Κριτική Επιτροπή στις προαναφερθείσες κατηγορίες βραβείων. Ειδικότερα, η Κριτική Επιτροπή προέκρινε δέκα πραγματοποιημένα έργα, δέκα πραγματοποιημένα έργα νέας αρχιτεκτονικής σε υφιστάμενο κτήριο, πέντε πρώτα έργα νέων αρχιτεκτόνων, εννέα μελέτες και οκτώ πραγματοποιημένα έργα στην Κύπρο. Η κρίση των Συναδέλφων εν πολλοίς ταυτίσθηκε με αυτήν της Επιτροπής, καθώς, σε αντίθεση με προηγούμενες χρονιές, οι Συνάδελφοι, δηλαδή οι συμμετέχοντες ως σώμα Κριτών πλέον, δεν προσέθεσαν κάποιο έργο ή μελέτη στα όσα είχαν ήδη προκρίνει τα μέλη της Επιτροπής.  

Αν κάτι είναι σαφές στο σύνολο των φετινών συμμετοχών και ασφαλώς μεταξύ όσων προκρίθηκαν είναι η τάση υπέρβασης του ‘εύκολου μινιμαλισμού’ των τελευταίων ετών. Σε ένα φαινομενολογικά προσανατολισμένο πλαίσιο, η προσεγμένη ογκοπλασία, η χωρική επεξεργασία και η υλικότητα, μεμονωμένα ή σε συνδυασμό, παραμένουν οι διέξοδοι από την κοινοτυπία. Τα προκριθέντα παραδείγματα παρέχουν σαφείς ενδείξεις προόδου σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.

Όσον αφορά το πρόγραμμα, το 70% των υλοποιημένων έργων που προκρίθηκαν αφορούν κατοικίες. Πλειοψηφούν μεταξύ αυτών οι παραθεριστικές κατοικίες, όπου η αρχιτεκτονική προφανώς αποτελεί πλέον αναγκαίο συστατικό ενός ποιοτικού προϊόντος. Υπάρχουν και πολλά παραδείγματα ευφυών ανακαινίσεων. Δεν διακρίθηκαν μεγάλες αναπτύξεις, ανατεθειμένες από τους αναγνωρισμένους φορείς του είδους. Η συγκεκριμένη υστέρηση ασφαλώς μειώνει την πιθανότητα μιμητικής διάχυσης ποιοτικών χαρακτηριστικών στην τρέχουσα συνήθη πρακτική. Στην κατηγορία των μελετών, επελέγησαν αποκλειστικά έργα δημόσιου χαρακτήρα, χωρίς εμφανή προοπτική υλοποίησης, επιβεβαιώνοντας τις παρατεινόμενες ατυχίες της δημόσιας αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα.
Προκρίθηκαν, πάντως, σαφώς έργα με αναντίρρητη ταυτότητα, όχι έργα γενικής απεύθυνσης, έστω και επιδέξια σχεδιασμένα. Η επαγγελματική ένταση και η ποιοτική βελτίωση που διαφάνηκαν τα προηγούμενα χρόνια επιβεβαιώνονται. Ας ελπίσουμε ότι θα συνεχισθούν και θα ενισχυθούν.

Ευχαριστούμε πολύ όλους τους δημιουργούς αρχιτέκτονες και τους φωτογράφους που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση του DOMa.

Ευχαριστούμε, ιδιαίτερα, τους αρχιτέκτονες που συμμετείχαν στην κρίση για την απονομή των ‘Βραβείων Συναδέλφων’. Ευχαριστούμε, τέλος, εγκάρδια τους έξι κριτές, που τίμησαν τoν DOMa, αποδεχόμενοι την πρόσκληση να αναλάβουν το έργο της κριτικής των μελετών και των έργων που υπεβλήθησαν.